Langdurig werkende, met insecticide behandelde klamboes (ILN's) worden veelvuldig gebruikt als fysieke barrière om malaria-infectie te voorkomen. In Sub-Saharaans Afrika is het gebruik van ILN's een van de belangrijkste interventies om de incidentie van malaria te verminderen. Informatie over het gebruik van ILN's in Ethiopië is echter beperkt. Deze studie heeft daarom als doel het gebruik van ILN's en de bijbehorende factoren te onderzoeken onder huishoudens in West Arsi County, Oromia State, Zuid-Ethiopië in 2023. Een populatiegebaseerd dwarsdoorsnedeonderzoek werd uitgevoerd in West Arsi County van 1 tot en met 30 mei 2023 met een steekproef van 2808 huishoudens. Gegevens werden verzameld met behulp van een gestructureerde vragenlijst die door een interviewer werd afgenomen. De gegevens werden gecontroleerd, gecodeerd en ingevoerd in Epiinfo versie 7 en vervolgens opgeschoond en geanalyseerd met SPSS versie 25. Beschrijvende analyse werd gebruikt om frequenties, proporties en grafieken te presenteren. Er werd een binaire logistische regressieanalyse uitgevoerd en variabelen met een p-waarde kleiner dan 0,25 werden geselecteerd voor opname in het multivariate model. Het uiteindelijke model werd geïnterpreteerd aan de hand van aangepaste odds ratio's (95% betrouwbaarheidsinterval, p-waarde kleiner dan 0,05) om een statistisch verband aan te tonen tussen de uitkomst en de onafhankelijke variabelen. Ongeveer 2389 (86,2%) huishoudens beschikken over duurzame insectennetten die tijdens het slapen gebruikt kunnen worden. Het totale gebruik van duurzame insectennetten bedroeg echter 69,9% (95% BI 68,1–71,8). Het gebruik van duurzame insecticide-geïmpregneerde netten was significant geassocieerd met een vrouwelijk hoofd van het huishouden (AOR 1,69; 95% CI 1,33–4,15), het aantal aparte kamers in huis (AOR 1,80; 95% CI 1,23–2,29), het tijdstip van vervanging van de duurzame insecticide-geïmpregneerde netten (AOR 2,81; 95% CI 2,18–5,35) en de kennis van de respondenten (AOR 3,68; 95% CI 2,48–6,97). Het algehele gebruik van duurzame insecticide-geïmpregneerde netten onder huishoudens in Ethiopië was laag in vergelijking met de nationale norm (≥ 85). De studie wees uit dat factoren zoals een vrouwelijk hoofd van het huishouden, het aantal aparte kamers in huis, het tijdstip van vervanging van de duurzame insecticide-geïmpregneerde netten en het kennisniveau van de respondenten voorspellend waren voor het gebruik van duurzame insecticide-geïmpregneerde netten door gezinsleden. Om het gebruik van met insecticide behandelde klamboes te verhogen, moeten het districtsgezondheidskantoor van West Alsi en belanghebbenden relevante informatie aan het publiek verstrekken en het gebruik van klamboes op huishoudelijk niveau stimuleren.
Malaria is een groot wereldwijd probleem voor de volksgezondheid en een infectieziekte die aanzienlijke morbiditeit en mortaliteit veroorzaakt. De ziekte wordt veroorzaakt door een protozoaire parasiet van het geslacht Plasmodium, die wordt overgedragen door de beet van vrouwelijke Anopheles-muggen1,2. Bijna 3,3 miljard mensen lopen risico op malaria, met het hoogste risico in Sub-Sahara Afrika (SSA)3. Het rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) uit 2023 laat zien dat de helft van de wereldbevolking risico loopt op malaria, met naar schatting 233 miljoen gemelde gevallen in 29 landen, waarvan ongeveer 580.000 mensen overlijden. Kinderen onder de vijf jaar en zwangere vrouwen worden het zwaarst getroffen3,4.
Eerdere studies in Ethiopië hebben aangetoond dat factoren die van invloed zijn op het langdurig gebruik van klamboes onder andere kennis van malaria-transmissiepatronen, informatie verstrekt door gezondheidsmedewerkers, mediacampagnes, voorlichting in gezondheidsinstellingen, attitudes en fysiek ongemak bij het slapen onder klamboes, het onvermogen om bestaande klamboes op te hangen, ontoereikende faciliteiten voor het ophangen van klamboes, ontoereikende voorlichtingsinterventies, een tekort aan klamboes, malaria-risico's en een gebrek aan bewustzijn van de voordelen van klamboes omvatten. 17,20,21 Studies hebben ook aangetoond dat andere kenmerken, waaronder de grootte van het huishouden, leeftijd, letselgeschiedenis, grootte, vorm, kleur en het aantal slaapplaatsen, verband houden met het langdurig gebruik van klamboes. 5,17,18,22 Sommige studies hebben echter geen significant verband gevonden tussen de welvaart van het huishouden en de duur van het gebruik van klamboes3,23.
Uit onderzoek is gebleken dat duurzame klamboes, groot genoeg om in slaapruimtes te worden geplaatst, steeds vaker worden gebruikt. Talrijke studies in malaria-endemische landen hebben de waarde ervan bevestigd in het verminderen van menselijk contact met malariamuggen en andere door vectoren overgedragen ziekten7,19,23. In malaria-endemische gebieden is aangetoond dat de distributie van duurzame klamboes de incidentie van malaria, ernstige ziektegevallen en malaria-gerelateerde sterfgevallen vermindert. Met insecticide behandelde klamboes blijken de incidentie van malaria met 48-50% te verminderen. Indien deze netten op grote schaal worden gebruikt, zouden ze wereldwijd 7% van de kindersterfte onder de vijf jaar kunnen voorkomen24 en worden ze geassocieerd met een significante vermindering van het risico op een laag geboortegewicht en foetaal verlies25.
Het is onduidelijk in hoeverre mensen op de hoogte zijn van het gebruik van langdurig werkende insecticide-geïmpregneerde netten en in hoeverre ze deze aanschaffen. Opmerkingen en geruchten over het helemaal niet ophangen van netten, het onjuist ophangen ervan, het niet ophangen ervan op de verkeerde plek en het niet prioriteren van kinderen en zwangere vrouwen verdienen zorgvuldig onderzoek. Een andere uitdaging is de publieke perceptie van de rol van langdurig werkende insecticide-geïmpregneerde netten bij de preventie van malaria.23 De incidentie van malaria is hoog in de laaglandgebieden van West Arsi County, en gegevens over het gebruik van langdurig werkende insecticide-geïmpregneerde netten door huishoudens en gemeenschappen zijn schaars. Daarom was het doel van deze studie om de prevalentie van het gebruik van langdurig werkende insecticide-geïmpregneerde netten en de bijbehorende factoren te onderzoeken onder huishoudens in West Arsi County, Oromia-regio, in het zuidwesten van Ethiopië.
Van 1 tot en met 30 mei 2023 werd een gemeenschapsgericht dwarsdoorsnedeonderzoek uitgevoerd in West Arsi County. West Arsi County ligt in de regio Oromia in het zuiden van Ethiopië, op 250 km van Addis Abeba. De regio telt 2.926.749 inwoners, waarvan 1.434.107 mannen en 1.492.642 vrouwen. In West Arsi County leven naar schatting 963.102 mensen in zes districten en één stad met een hoog risico op malaria; negen districten zijn echter malariavrij. West Arsi County telt 352 dorpen, waarvan 136 getroffen zijn door malaria. Van de 356 gezondheidsposten zijn er 143 bestemd voor malariabestrijding en er zijn 85 gezondheidscentra, waarvan 32 zich in malaria-getroffen gebieden bevinden. Drie van de vijf ziekenhuizen behandelen malariapatiënten. Het gebied kent rivieren en irrigatiegebieden die geschikt zijn voor de broedplaats van muggen. In 2021 werden 312.224 langwerkende insecticiden in de regio gedistribueerd voor noodhulp, en een tweede partij van 150.949 langwerkende insecticiden werd gedistribueerd in 2022-2026.
De bronpopulatie werd beschouwd als alle huishoudens in de regio West-Alsi en degenen die gedurende de onderzoeksperiode in die regio woonden.
De onderzoekspopulatie werd willekeurig geselecteerd uit alle in aanmerking komende huishoudens in de regio West-Alsi, evenals uit huishoudens die tijdens de onderzoeksperiode in gebieden met een hoog malariarisico woonden.
Alle huishoudens in de geselecteerde dorpen van West Alsi County die langer dan zes maanden in het onderzoeksgebied woonden, werden in het onderzoek opgenomen.
Huishoudens die tijdens de distributieperiode geen geïmpregneerde klamboes ontvingen en huishoudens die vanwege gehoor- en spraakproblemen niet konden reageren, werden uitgesloten van het onderzoek.
De steekproefomvang voor het tweede doel, namelijk het onderzoeken van factoren die samenhangen met het gebruik van LLIN's, werd berekend op basis van de populatieproportieformule met behulp van de statistische software Epi Info versie 7. Uitgaande van een betrouwbaarheidsinterval van 95%, een power van 80% en een uitkomstpercentage van 61,1% in de onblootgestelde groep, werd deze aanname ontleend aan een onderzoek in Centraal-India¹³ waarbij ongeschoolde gezinshoofden als factorvariabele werden gebruikt, met een odds ratio (OR) van 1,25. Op basis van bovenstaande aannames en door variabelen met grote aantallen te vergelijken, werd de variabele "gezinshoofd zonder opleiding" gekozen voor de uiteindelijke bepaling van de steekproefomvang, aangezien deze een grote steekproefomvang van 2808 personen opleverde.
De steekproefomvang werd evenredig verdeeld over de dorpen, waarbij 2808 huishoudens werden geselecteerd met behulp van een eenvoudige willekeurige steekproefmethode. Het totale aantal huishoudens in elk dorp werd verkregen via het Dorpsgezondheidsinformatiesysteem (CHIS). Het eerste gezin werd door loting geselecteerd. Indien de woning van een deelnemer aan het onderzoek gesloten was ten tijde van de gegevensverzameling, werden maximaal twee vervolginterviews afgenomen; dit werd beschouwd als non-respons.
De onafhankelijke variabelen waren sociaaldemografische kenmerken (leeftijd, burgerlijke staat, religie, opleiding, beroep, gezinsgrootte, woonplaats, etniciteit en maandelijks inkomen), kennisniveau en variabelen die verband houden met langdurig gebruik van insecticide-geïmpregneerde netten.
Aan huishoudens werden dertien vragen gesteld over hun kennis van het gebruik van langwerkende insecticiden. Een correct antwoord leverde 1 punt op, een incorrect antwoord 0 punten. Na het optellen van de scores van elke deelnemer werd een gemiddelde score berekend. Deelnemers met een score boven het gemiddelde werden beschouwd als personen met "goede kennis" en deelnemers met een score onder het gemiddelde als personen met "slechte" kennis over het gebruik van langwerkende insecticiden.
De gegevens werden verzameld met behulp van gestructureerde vragenlijsten die face-to-face werden afgenomen door een interviewer en die waren aangepast op basis van diverse literatuur2,3,7,19. De studie omvatte sociaal-demografische kenmerken, omgevingskenmerken en de kennis van de deelnemers over het gebruik van ISIS. Er werden gegevens verzameld van 28 mensen in het malaria-hotspotgebied, buiten hun eigen dataverzamelingsgebied, en dagelijks onder toezicht van 7 malaria-specialisten van gezondheidsinstellingen.
De vragenlijst werd opgesteld in het Engels, vertaald naar de lokale taal (Afan Oromo) en vervolgens terugvertaald naar het Engels om de consistentie te controleren. De vragenlijst werd vooraf getest op 5% van de steekproef (135) buiten de onderzoeksinstelling. Na de test werd de vragenlijst aangepast om de formulering te verduidelijken en te vereenvoudigen. Regelmatig werden controles uitgevoerd op datakwaliteit, volledigheid, reikwijdte en logica om de gegevens te controleren voordat ze werden ingevoerd. Na overleg met de supervisor werden alle onvolledige en inconsistente gegevens verwijderd. Dataverzamelaars en supervisors kregen een eendaagse training over hoe en welke informatie verzameld moest worden. De onderzoeker hield toezicht op de dataverzamelaars en supervisors om de datakwaliteit tijdens de dataverzameling te waarborgen.
De gegevens werden gecontroleerd op nauwkeurigheid en consistentie, vervolgens gecodeerd en ingevoerd in Epi-info versie 7, en daarna opgeschoond en geanalyseerd met SPSS versie 25. Beschrijvende statistieken zoals frequenties, proporties en grafieken werden gebruikt om de resultaten te presenteren. Bivariate binaire logistische regressieanalyses werden berekend en covariaten met p-waarden kleiner dan 0,25 in het bivariate model werden geselecteerd voor opname in het multivariate model. Het uiteindelijke model werd geïnterpreteerd aan de hand van aangepaste odds ratio's, 95% betrouwbaarheidsintervallen en p-waarden < 0,05 om de associatie tussen de uitkomst en de onafhankelijke variabelen te bepalen. Multicollineariteit werd getest met behulp van de standaardfout (SE), die in dit onderzoek kleiner was dan 2. De Hosmer-Lemeshow goodness-of-fit test werd gebruikt om de modelpassing te testen, en de p-waarde van de Hosmer-Lemeshow test in dit onderzoek was 0,746.
Voordat het onderzoek werd uitgevoerd, werd ethische goedkeuring verkregen van de ethische commissie van de West Elsea County Board of Health, in overeenstemming met de Verklaring van Helsinki. Na uitleg over het doel van het onderzoek werden formele toestemmingsbrieven verkregen van de geselecteerde gezondheidsdiensten van de county en de stad. De deelnemers aan het onderzoek werden geïnformeerd over het doel van het onderzoek, vertrouwelijkheid en privacy. Mondelinge toestemming werd verkregen van de deelnemers voordat de daadwerkelijke gegevensverzameling plaatsvond. De namen van de respondenten werden niet geregistreerd, maar aan elke respondent werd een code toegewezen om de vertrouwelijkheid te waarborgen.
Van de respondenten had de meerderheid (2738, 98,8%) gehoord over het gebruik van langwerkende insecticiden. Wat betreft de bron van de informatie over het gebruik van langwerkende insecticiden, ontving de meerderheid van de respondenten (2202, oftewel 71,1%) deze informatie van hun zorgverleners. Bijna alle respondenten (2735, oftewel 99,9%) wisten dat gescheurde langwerkende insecticiden gerepareerd kunnen worden. Bijna alle deelnemers (2614, oftewel 95,5%) waren op de hoogte van het feit dat langwerkende insecticiden malaria kunnen voorkomen. De meerderheid van de huishoudens (2529, oftewel 91,5%) had goede kennis over langwerkende insecticiden. De gemiddelde score voor de kennis van huishoudens over het gebruik van langwerkende insecticiden was 7,77 met een standaardafwijking van ± 0,91 (Tabel 2).
In de bivariate analyse van factoren die samenhangen met langdurig gebruik van klamboes, bleken variabelen zoals geslacht van de respondent, woonplaats, gezinsgrootte, opleidingsniveau, burgerlijke staat, beroep van de respondent, aantal aparte kamers in huis, kennis van duurzame klamboes, plaats van aankoop van duurzame klamboes, duur van het langdurig gebruik van klamboes en het aantal klamboes in het huishouden geassocieerd te zijn met langdurig gebruik van klamboes. Na correctie voor confounders werden alle variabelen met een p-waarde < 0,25 in de bivariate analyse opgenomen in de multivariate logistische regressieanalyse.
Het doel van deze studie was om het gebruik van duurzame insectennetten en de daarmee samenhangende factoren in huishoudens in West Arsi County, Ethiopië, te onderzoeken. De studie wees uit dat factoren die verband houden met het gebruik van duurzame insectennetten onder andere het vrouwelijk geslacht van de respondenten, het aantal aparte kamers in het huis, de tijdsduur die nodig is om de duurzame insectennetten te vervangen en het kennisniveau van de respondenten omvatten. Deze factoren bleken significant gecorreleerd te zijn met het gebruik van duurzame insectennetten.
Deze discrepantie kan te wijten zijn aan verschillen in steekproefomvang, onderzoekspopulatie, regionale onderzoeksomgeving en sociaaleconomische status. Momenteel voert het Ethiopische Ministerie van Volksgezondheid diverse interventies uit om de malaria-last te verminderen door malaria-preventieprogramma's te integreren in eerstelijnsgezondheidszorgprogramma's, wat kan bijdragen aan de vermindering van malaria-gerelateerde morbiditeit en mortaliteit.
De resultaten van dit onderzoek toonden aan dat vrouwelijke gezinshoofden vaker langdurig werkende insecticiden gebruikten dan mannelijke gezinshoofden. Deze bevinding komt overeen met studies die zijn uitgevoerd in Ilugalan County5, Raya Alamata Region33 en Arbaminchi Town34 in Ethiopië, waaruit bleek dat vrouwen vaker dan mannen langdurig werkende insecticiden gebruikten. Dit kan ook een gevolg zijn van de culturele traditie in de Ethiopische samenleving, waarin vrouwen boven mannen worden gewaardeerd. Wanneer vrouwen gezinshoofd worden, staan mannen onder minimale druk om zelf te besluiten langdurig werkende insecticiden te gebruiken. Bovendien werd het onderzoek uitgevoerd in een landelijk gebied, waar culturele gewoonten en gemeenschapspraktijken mogelijk meer respect tonen voor zwangere vrouwen en hen voorrang geven bij het gebruik van langdurig werkende insecticiden ter voorkoming van malaria-infecties.
Een andere bevinding van het onderzoek toonde aan dat het aantal aparte kamers in de woningen van de deelnemers significant gecorreleerd was met het gebruik van duurzame klamboes. Deze bevinding werd bevestigd door studies in de districten East Belessa7, Garan5, Adama21 en Bahir Dar20. Dit kan te wijten zijn aan het feit dat huishoudens met minder aparte kamers in huis vaker duurzame klamboes gebruiken, terwijl huishoudens met meer aparte kamers en meer gezinsleden vaker duurzame klamboes gebruiken, wat kan leiden tot een tekort aan klamboes in alle aparte kamers.
Het moment van vervanging van duurzame insecticide-geïmpregneerde netten bleek significant gecorreleerd te zijn met het gebruik ervan door huishoudens. Mensen die hun duurzame insecticide-geïmpregneerde netten tot drie jaar geleden hadden vervangen, gebruikten deze vaker dan mensen die hun netten minder dan drie jaar geleden hadden vervangen. Deze bevinding komt overeen met studies die zijn uitgevoerd in de stad Arbaminchi in Ethiopië34 en in Noordwest-Ethiopië20. Dit kan komen doordat huishoudens die de mogelijkheid hebben om nieuwe klamboes aan te schaffen ter vervanging van de oude, vaker gebruikmaken van duurzame insecticide-geïmpregneerde netten. Deze gezinsleden voelen zich wellicht tevredener en zijn meer gemotiveerd om nieuwe klamboes te gebruiken ter preventie van malaria.
Een andere bevinding van deze studie toonde aan dat huishoudens met voldoende kennis over langwerkende insecticiden vier keer vaker langwerkende insecticiden gebruikten dan huishoudens met weinig kennis. Deze bevinding komt overeen met studies die zijn uitgevoerd in Hawassa en het zuidwesten van Ethiopië18,22. Dit kan worden verklaard door het feit dat naarmate de kennis en het bewustzijn van huishoudens over transmissiepreventiemechanismen, risicofactoren, de ernst van de ziekte en individuele ziektepreventiemaatregelen toenemen, de kans op het nemen van preventieve maatregelen ook toeneemt. Bovendien stimuleren goede kennis en een positieve perceptie van malariapreventiemethoden het gebruik van langwerkende insecticiden. Daarom zijn gedragsveranderingsinterventies erop gericht de naleving van malariapreventieprogramma's door huishoudens te bevorderen door prioriteit te geven aan sociaal-culturele factoren en universele voorlichting.
Deze studie maakte gebruik van een dwarsdoorsnedeontwerp en causale verbanden worden niet aangetoond. Er kan sprake zijn geweest van herinneringsbias. Observatie van klamboes bevestigt dat de rapportage van andere onderzoeksresultaten (bijvoorbeeld klamboegebruik de vorige nacht, frequentie van het wassen van de klamboe en gemiddeld inkomen) gebaseerd is op zelfrapportage, die onderhevig is aan responsbias.
Het algemene gebruik van duurzame, met insecticide behandelde klamboes in huishoudens was laag in vergelijking met de nationale norm van Ethiopië (≥ 85). Uit het onderzoek bleek dat de frequentie van het gebruik van duurzame, met insecticide behandelde klamboes significant werd beïnvloed door factoren zoals of het hoofd van het huishouden een vrouw was, het aantal aparte kamers in het huis, de tijd die nodig was om een duurzame, met insecticide behandelde klamboe te vervangen en de kennis van de respondenten. Daarom zouden de gezondheidsautoriteiten van West Arsi County en relevante belanghebbenden moeten werken aan het verhogen van het gebruik van duurzame, met insecticide behandelde klamboes op huishoudelijk niveau door middel van informatieverspreiding en passende training, evenals door middel van aanhoudende communicatie gericht op gedragsverandering. Het is tevens belangrijk om vrijwilligers, gemeenschapsstructuren en religieuze leiders beter te trainen in het correcte gebruik van duurzame, met insecticide behandelde klamboes op huishoudelijk niveau.
Alle tijdens het onderzoek verkregen en/of geanalyseerde gegevens zijn op redelijk verzoek beschikbaar bij de corresponderende auteur.
Geplaatst op: 7 maart 2025